Rynek w Krościenku nad Dunajcem to rozległy plac o wymiarach około 120 na 70 metrów – dla porównania, warszawski Rynek Starego Miasta jest mniejszy. Centralny punkt tego pienińskiego miasteczka łączy w sobie funkcje administracyjne, handlowe i turystyczne, a otaczają go zabytkowe kamienice i budynki wpisane do rejestru zabytków. To miejsce, gdzie w naturalny sposób spotykają się mieszkańcy i turyści zmierzający w Pieniny.
Spacer po tym placu pozwala poczuć atmosferę niewielkiego podgórskiego miasteczka, które zachowało swój historyczny układ mimo upływu czasu.
- przestronny rynek większy niż w Warszawie
- urokliwe zabytkowe kamienice
- lokalne specjały w kawiarniach
- słynne lody 'U Marysi'
- przyjazna przestrzeń dostępna dla wszystkich
Zabytkowa zabudowa wokół rynku
Wzdłuż południowej pierzei rynku stoją parterowe domy, które świadczą o dawnym wyglądzie tej przestrzeni. Mają wielkie kamienne piwnice – kiedyś służyły do przechowywania ziemniaków i kapusty, co było typowe dla gospodarstw górskich. Część z tych budynków była pierwotnie kryta słomą, a od połowy XIX wieku gontem, co wymusiły zarządzenia władz austriackich.
Cztery domy – pod numerami 24, 25, 26 i 27 – zostały wpisane do rejestru zabytków w 1984 roku. Szeregowa zabudowa niewielkich parterowych domów szczelnie okala plac, tworząc zwartą przestrzeń charakterystyczną dla małomiasteczkowych rynków.
Na rynku znajduje się także XIX-wieczny ratusz. W latach 40. XIX wieku obok starego budynku postawiono nowy, parterowy, murowany ratusz. Do połowy XIX wieku w Krościenku istniało zaledwie kilka murowanych domów – na rynku był to jedynie kościół i właśnie nowo wybudowany ratusz. Na jego parterze znajdowały się między innymi małe cele więzienne.
Rynek w Krościenku nad Dunajcem jest większy niż słynny Rynek Starego Miasta w Warszawie – jego wymiary to około 120 na 70 metrów, podczas gdy warszawski plac ma 90 na 73 metry.
Co znajduje się na rynku dzisiaj
Obecnie w budynku ratusza mieści się Urząd Gminy Krościenko nad Dunajcem, Urząd Stanu Cywilnego oraz Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. To nadal centrum administracyjne miejscowości.
Wokół placu działają kawiarnie i restauracje, gdzie można spróbować lokalnych specjałów. Szczególną sławę zyskała Sprzedaż Lodów Tradycyjnych „U Marysi” – wytwórnia ta szybko zdobywa rozgłos w całej Małopolsce i posiada już dwa lokale w Krakowie. Lody sprzedawane są zarówno w budynku ratusza, jak i w pawilonie obok kościoła.
Na rynku działa również Pieniński Bank Spółdzielczy (Rynek 12) oraz sklep motoryzacyjno-sportowy. To miejsce zachowało swój lokalny, użytkowy charakter – nie jest tylko turystyczną atrakcją, ale przestrzenią codziennego życia mieszkańców.
Rewitalizacja i współczesny wygląd
Rynek przeszedł rewitalizację, która przekształciła go z zatłoczonego i hałaśliwego placu w przyjazną przestrzeń publiczną. Pięknie odrestaurowany plac, zadbana zieleń i ławeczki zachęcają do odpoczynku. Miejsce zyskało estetyczny, przyjazny charakter, który doceniają zarówno mieszkańcy, jak i turyści.
Plac jest w pełni dostępny dla osób na wózkach – znajdują się tu odpowiednie wejścia, parking oraz toaleta dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. W lokalach działających wokół rynku można płacić kartami debetowymi, kredytowymi oraz mobilnie (NFC).
Rynek jako punkt wypadowy do zwiedzania
Z rynku rozchodzą się malownicze uliczki prowadzące do Dunajca i w stronę Pienin. Od zachodu wpada ulica Mickiewicza, od południa ulica Świętej Kingi. To doskonały punkt wypadowy na spacery i wycieczki górskie – stąd blisko do szlaków prowadzących między innymi na Sokolice czy Trzy Korony.
Niedaleko rynku znajduje się również kładka pieszo-rowerowa przez Dunajec oraz ścieżka prowadząca do Szczawnicy i Czerwonego Klasztoru. Rynek leży na południe od drogi wojewódzkiej nr 969, która w Krościenku biegnie ulicą Jagiellońską i dochodzi do ronda.
W XIX wieku na rynku w Krościenku znajdowały się cele więzienne – mieściły się na parterze nowo wybudowanego wówczas ratusza.
Dla kogo jest to miejsce
Rynek w Krościenku to miejsce dla każdego, kto szuka autentycznej atmosfery małego podgórskiego miasteczka. Rodziny z dziećmi docenią bezpieczną przestrzeń do spacerów i możliwość odpoczynku na ławeczkach, a tradycyjne lody „U Marysi” są dodatkową atrakcją dla najmłodszych.
Miłośnicy historii i architektury znajdą tu zabytkową zabudowę i ślady XIX-wiecznego układu urbanistycznego. Turyści planujący wycieczki w Pieniny mogą potraktować rynek jako naturalny punkt startowy – stąd wygodnie dotrzeć do szlaków górskich, a po powrocie odpocząć w jednej z kawiarni.
Krościenko zachowało klimat małego miasteczka o niespiesznym rytmie dnia. Nie znajdzie się tu tłumów turystów jak w Zakopanem czy Szczawnicy, ale właśnie to spokojniejsze tempo może być atutem dla osób szukających autentyczności.
Praktyczne informacje
Rynek znajduje się w centrum Krościenka nad Dunajcem przy ulicy Rynek 1 (kod pocztowy 34-450). Jako przestrzeń publiczna jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Nie ma tu opłat za wstęp ani godzin otwarcia – można przyjść o dowolnej porze.
Dojazd: Do Krościenka można dojechać autobusem PKS – przystanek znajduje się przy rynku. Samochodem z Krakowa to około 100 kilometrów (droga wojewódzka nr 969), z Nowego Targu około 30 kilometrów. Dostępny jest parking dla osób z niepełnosprawnościami.
Na zwiedzanie samego rynku wystarczy 20-30 minut, ale warto zaplanować dłuższy pobyt, żeby spokojnie usiąść w kawiarni, spróbować lokalnych lodów i poczuć atmosferę miejsca. Jeśli rynek traktuje się jako punkt wypadowy do dalszych wycieczek po Pieninach, warto zarezerwować cały dzień.
Wokół rynku działają restauracje i kawiarnie – ceny są typowe dla regionu turystycznego, ale niższe niż w bardziej obleganych miejscowościach typu Zakopane. Lody tradycyjne „U Marysi” to lokalna specjalność, którą warto spróbować. W lokalach można płacić gotówką lub kartą.
Na rynku dostępna jest toaleta publiczna przystosowana dla osób na wózkach. W budynku ratusza działa Urząd Gminy (strona internetowa: kroscienko.pl), gdzie można uzyskać informacje turystyczne o okolicy.